Dünya’da İlk Dijitalleşme ve Ada Lovelace

Lovelace Kontesi Ada gerçek adıyla Augusta Ada Byron 1815 yılında İngiltere’de doğmuştur. Babası Lord Byron, şiirsel ruhlu ve romantik biriyken annesi Leydi Byron ise matematik alanında eğitim almış biriydi. Ada, babasından romantik ruhu alıp şiirsel bir yöne sahip olmuştur. Annesi ise Ada’nın matematik alanında da gelişmesini istemesinden dolayı matematik eğitimi almasını sağlamıştır. İkisinin birleşimi sonucunda Ada, şiirsel bilim denilen bir eğilime sahip olmuştur. Ada matematik eğitimi sayesinde beş yaşındayken beş ve altı basamaklı sayıları kolayca toplayabiliyordu. Matematiğe ilgisi fazlaydı fakat babasına benzeyen romantik yönüde vardı. Ada on yedi yaşına geldiğinde bir davete katılmıştı ve orada bilimci Charles Babbage’e hayran kalmıştı. Babbage, bir Fark Makinesi tasarlamıştı ve bunu o davette sergilecekti. Bu makine birtakım hesaplamalar yapıyordu. Hem şiire hemde matematiğe ilgi duyan Ada bu hesaplama makinesine büyük ilgi duymuştu. On sekiz yaşına geldiğinde Babbage’ın Fark Makinesi’nin verdiği ilhamla matematiğe ilgisi daha çok artmıştır. Ada ek olarak Öklid geometrisi, trigonometri ve aritmetik dersleri almaya da başlamıştır. Ada’nın teknolojiye olan ilgisi ise annesinin onu İngiltere’de yeni kurulan fabrikaları ve makineleri görmesi için götürdüğü geziden sonra başlamıştır. Delikli kartlar kullanılarak kumaşın yapısının belirlenen şekilde olmasını sağlayan dokuma makineleri Ada’nın özellikle dikkatini çekmiştir. Ada, sembolik mantık alanında öncü Augustus De Mordan’dan tekrar matematik dersleri almaya başlamıştır. Cebir denklemlerini sayılardan başka sembollerle de ifade edebilmeyi öğrenmiştir. Babbage ise Fark Makinesi üzerinde çalışıyordu. Bu makine her türlü polinomial fonksiyonu hesaplayabiliyor ve diferansiyel denklemlerde yaklaşık bir sayısal sonuç bulabiliyordu. Fakat Babbage artık daha iyi bir makine hayal etmeye başlamıştı. 1834’te Babbage’ın bulduğu  yeni fikir verilen farklı programlara göre farklı işlemler yapabilecek genel bir bilgisayardı. Babbage makinesinin adını Analitik Makine koydu. Bu makine zamanın yüz yıl ilerisindeydi. Babbage makinesinde dokuma tezgahındaki delikli kartları kullacaktı ve bu sayede sınırsız sayıda talimatı makineye yükleyebilecekti. Fakat Babbage’ın bu makinesine gereken ilgili hiç kimse göstermedi tabi Ada Lovelace dışında. Ada’nın hayaline göre bu makine sadece sayılarla işlemi değil müzik ve sanatla ilgilide işlemleri kapsayabilirdi. Analitik Makine’ye ortak olabilmek için Babbage’ı mektup yağmuruna tutmuştu. 1842’de İtalyan başbakanı Menabrea, makinenin detaylı tarifini Fransızca yayımladı. Ada bu çalışmayı bilim dergisi için çevirdi. Babbage bu durumdan etkilenmişti ve Ada’ya Menabrea’nın çalışmasına bazı notlar eklemesini istedi. Çevirmenin Notları adını verdiği bir bölüm üzerine çalışmaya başladı. Bu notlar Ada’yı bilgisayar tarihinde bir ikon haline getirecekti. Ada bu makinede sayıların işlemlerin dışında müzik ve sanatında olmasına önem veriyordu. Bu tam bir şiirsel bilimdi. Müzik, metin, sayı, resim her türlü içerik makineler tarafından işlenebilecekti. Ada başka bir notunda ise karmaşık bir dizi olan Bernoulli sayılarını hesaplayan bir programdan bahsetmişti. Bunu mümkün kılan yine delikli kartlardı ve makineye kodlanması için şemalar ve tablolar üzerinde çalışmıştı. Bernoulli sayılarını oluşturan algoritma ve ayrıntılı programlamanın yayımlanmış ilk bilgisayar programını da Ada Lovelace yapmış oldu. Hayranları onu ‘’dünyanın ilk bilgisayar programcısı’’ olarak kabul etmişti. Ve dijitalleşme artık tamamen başlamış bulunmaktaydı.

Yazar: Ecem Güner

Kaynak: Geleceği Keşfedenler